12 มกราคม 2569 กำลังจะเป็นอีกหนึ่งหน้าประวัติศาสตร์ที่สำคัญด้านอวกาศของไทย เมื่อ “THEOS-2A” ดาวเทียมสำรวจโลกดวงที่สามของไทย ต่อจาก THEOS-1 และ THEOS-2 ภายใต้การพัฒนาและบริหารจัดการของ สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ GISTDA กำลังจะขึ้นสู่วงโคจรในห้วงอวกาศ
…โดยเวลา 11.47 น. ดาวเทียมดวงนี้ จะถูกปล่อยด้วยจรวดนำส่ง PSLV-DL จากฐานปล่อย ณ ศูนย์อวกาศสาธิตธาวัน เมืองศรีหริโกฏะ สาธารณรัฐอินเดีย
สำหรับ “THEOS-2A” เป็นดาวเทียมสำรวจโลกขนาดเล็ก น้ำหนักประมาณ 100 กิโลกรัม ติดตั้งเทคโนโลยีกล้องถ่ายภาพสีที่สามารถบันทึกภาพที่มีความละเอียดสูง ประมาณ 1 เมตรต่อพิกเซล ซึ่ง GISTDA ได้พัฒนา THEOS-2A ควบคู่ไปกับดาวเทียม THEOS-2 ที่นำส่งขึ้นสู่วงโคจรเมื่อ 9 ตุลาคม 2566 เพื่อพัฒนาขีดความสามารถของบุคลากรไทยในด้านการพัฒนาเทคโนโลยีดาวเทียม
ซึ่งในโครงการ THEOS-2 GISTDA ได้มีความร่วมมือกับ Surrey Satellite Technology หรือ SSTL สหราชอาณาจักร ในการรับการถ่ายทอดเทคโนโลยี โดยเปิดโอกาสให้วิศวกรชาวไทยกว่า 20 คน มีส่วนร่วมในการเรียนรู้และ พัฒนาเพย์โหลด (Payload) หรือ ส่วนประกอบสำคัญที่จะติดตั้งไปกับ ดาวเทียม“THEOS-2A” ตั้งแต่กระบวนการร่างแบบ พัฒนา ทดสอบ ตลอดจนการประกอบเข้ากับตัวดาวเทียม
นอกจากนี้ยังเปิดโอกาสให้กับผู้ประกอบการไทย ได้มีส่วนร่วมในการผลิตชิ้นส่วนสำหรับดาวเทียม THEOS-2A ซึ่งถือเป็นการส่งเสริม เพิ่มศักยภาพยกระดับขีดความสามารถเพื่อเข้าสู่ Space Value Chain และแข่งขันได้ในระดับสากล
ที่ผ่านมา THEOS-2A ได้ผ่านกระบวนการทดสอบรูปแบบต่าง ๆ ที่จำเป็นต่อการนำส่งขึ้นสู่วงโคจรอย่างเข้มข้น ทั้งการสั่นสะเทือนระหว่างขึ้นบิน การทดสอบคุณสมบัติของมวลดาวเทียม ตลอดจนความทนทานต่อความเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิที่แปรผันอย่างสุดขั้วในห้วงอวกาศ
การทดสอบทั้งหมดนี้เกิดขึ้น ณ ศูนย์ประกอบและทดสอบดาวเทียมแห่งชาติ (AIT) ซึ่งตั้งอยู่ที่อุทยานรังสรรค์นวัตกรรมอวกาศ อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี ซึ่งนับเป็นหนึ่งในโครงสร้างพื้นฐานด้านอุตสาหกรรมอวกาศของไทยที่มีมาตรฐานสูง มีอุปกรณ์ครบครัน ทันสมัย และพร้อมให้บริการทั้งดาวเทียมของไทยและต่างประเทศ
ปัจจุบัน ในขณะที่ ดาวเทียม THEOS-2A ได้ถูกส่งไปประกอบเข้ากับจรวด PSLV เพื่อเตรียมส่งขึ้นสู่อวกาศจากฐานปล่อยที่สาธารณรัฐอินเดีย ซึ่งในประเทศไทยเอง ทีมวิศวกรดาวเทียมและนักเทคโนโลยีอวกาศของ GISTDA ได้ร่วมกับผู้เชี่ยวชาญจาก SSTL ดำเนินการซ้อมการเตรียมความพร้อมสำหรับขั้นตอนสำคัญหลังการปล่อยดาวเทียมขึ้นสู่อวกาศหรือ LEOP (Launch and Early Operational Phase) หรือช่วงเริ่มต้นของการปฏิบัติการดาวเทียม ตั้งแต่ก่อนการนำส่งไม่กี่ชั่วโมง จนกระทั่งดาวเทียมเข้าสู่วงโคจรปฏิบัติการ (Operational Orbit) อย่างสมบูรณ์ ณ สถานีควบคุมดาวเทียมภาคพื้นดิน อุทยานรังสรรค์นวัตกรรมอวกาศ (SKP) อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี
ซึ่งในการซ้อมครั้งนี้ทีมงานได้ทดสอบและตรวจสอบกระบวนการต่างๆ อย่างครบถ้วน อาทิ การทดสอบระบบสื่อสาร ซึ่งตรวจสอบการเชื่อมต่อเครือข่ายระหว่างระบบสถานีปฏิบัติการดาวเทียมกับจานรับส่งสัญญาณ เพื่อให้มั่นใจในเสถียรภาพของข้อมูล การประสานงานข้ามทวีป มีการจัดทำตารางเวลาติดต่อสื่อสารและตรวจสอบระบบการจองรอบสัญญาณ (Pass) ร่วมกับสถานีภาคพื้นดิน Kiruna การทดสอบสัญญาณ ซึ่งจำลองการรับส่งสัญญาณย่าน S-band ที่สถานี Kiruna โดยอ้างอิงค่า TLE (Two-Line Element set) จากผู้ให้บริการนำส่งจรวด (Launch Provider) และการเฝ้าระวังสถานะดาวเทียม โดย วางแผนตรวจสอบค่าสถานะวิกฤติต่างๆ (Health Monitoring) ระหว่างช่วง LEOP โดยเฉพาะค่าจากระบบควบคุมการทรงตัวและวงโคจรของดาวเทียม (AOCS) เพื่อให้มั่นใจว่าดาวเทียมสามารถทำงานได้อย่างถูกต้อง มีเสถียรภาพ และพร้อมเข้าสู่การใช้งานจริงตามแผนที่วางไว้
ทั้งนี้ LEOP คือช่วงเวลาปฏิบัติการที่มีความสำคัญยิ่ง เริ่มต้นตั้งแต่ไม่กี่ชั่วโมงก่อนปล่อยจรวด ไปจนถึงช่วงที่ดาวเทียมเข้าสู่วงโคจรใช้งานจริง (Operational Orbit) ได้สำเร็จ
เหลือเวลาอีกไม่นาน ! GISTDA ชวนชาวไทยร่วมเป็นส่วนหนึ่งของวินาทีสำคัญ 12 มกราคม นี้ เวลาปล่อยจรวด 11.47 น. สามารถรับชมการ LIVE ถ่ายทอดสดการนำส่งดาวเทียม ได้ที่ Facebook: GISTDA และ YouTube: GISTDAspace ตั้งแต่เวลา 10.00 น. เป็นต้นไป โดยตลอดการถ่ายทอดสดจะมีวิศวกรดาวเทียมและผู้เชี่ยวชาญ มาร่วมให้ความรู้ อธิบายขั้นตอน และตอบคำถาม เพื่อให้ประชาชนเข้าใจภารกิจอวกาศครั้งสำคัญนี้อย่างใกล้ชิด.
หมายเหตุ : ขอบคุณข้อมูลและภาพจาก GISTDA
