สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) (สดร. หรือ NARIT) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) จัดประชุมวิชาการดาราศาสตร์แห่งประเทศไทย (สำหรับเยาวชน) ครั้งที่ 12 (TACs2026) ระหว่างวันที่ 26-28 มิถุนายน 2569 ณ โรงแรมคุ้มภูคำ และอุทยานดาราศาสตร์สิรินธร อ. แม่ริมจ. เชียงใหม่ เปิดเวทีให้เยาวชนทั้งในและต่างประเทศโชว์ผลงานโครงงานดาราศาสตร์ระดับโรงเรียน แลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างกัน ตลอดจนรับฟังประสบการณ์และข้อเสนอแนะอย่างใกล้ชิดกับนักวิจัยและผู้เชี่ยวชาญ ปีนี้มีโครงงานฯ ได้รับรางวัลรวมทั้งสิ้น 9 เหรียญทอง 12 เหรียญเงิน และ 6 เหรียญทองแดง หวังสร้างแรงบันดาลใจส่งเสริม และยกระดับศักยภาพดาราศาสตร์ของเยาวชนไทยสู่ระดับสากล
ดร. ศรัณย์ โปษยะจินดา กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ และประธานมอบเหรียญรางวัลในปีนี้ กล่าวว่า ขอแสดงความยินดีกับน้อง ๆ เยาวชนที่ได้รับรางวัลจากเวที TACs ในปีนี้ ซึ่ง สดร. จัดขึ้นอย่างต่อเนื่องเป็นปีที่ 12 เห็นได้อย่างชัดเจนว่าคุณภาพของผลงานที่นำเสนอมีพัฒนาการที่ดีขึ้นอย่างต่อเนื่องตามลำดับ แสดงถึงความมุ่งมั่นและความสนใจด้านดาราศาสตร์ของเยาวชนไทย แม้ในปัจจุบัน เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI จะเข้ามามีบทบาทในการเรียนรู้และการทำงานมากขึ้น แต่ AI ก็เป็นเพียงเครื่องมือ ไม่สามารถทดแทนกระบวนการคิด การตั้งคำถาม และจินตนาการของมนุษย์ได้ สิ่งสำคัญที่สุดคือองค์ความรู้ที่จะทำให้เกิดคุณภาพของผลงานที่ดีที่สุด และเราใช้ดาราศาสตร์เป็นเครื่องมือกระตุ้นให้เกิดการเรียนรู้ ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการจัดกิจกรรมนี้ กว่า 20 ปีที่มีการบรรจุวิชาดาราศาสตร์เข้ามาในหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน เพื่อเป็นเครื่องมือในการสร้างจินตนาการ กระตุ้นความอยากรู้อยากเห็น และส่งเสริมทักษะการเรียนรู้ตลอดชีวิต อันเป็นเป้าหมายสำคัญของการศึกษามาโดยตลอด
สุดท้ายนี้ ขอฝากถึงครูและนักเรียนว่า แม้รางวัลจะเป็นแรงจูงใจและช่วยสร้างประวัติผลงานทางการศึกษา แต่สิ่งที่มีคุณค่าที่สุดคือกระบวนการเรียนรู้ ความพยายาม ทักษะ และประสบการณ์ที่ได้รับจากการลงมือทำ นำไปสู่การพัฒนาศักยภาพตนเอง ซึ่งเป็นสิ่งที่มีคุณค่ายิ่งกว่ารางวัลใด ๆ
การประชุมวิชาการดาราศาสตร์แห่งประเทศไทย (สำหรับเยาวชน) หรือ TACs จัดขึ้นต่อเนื่องเป็นปีที่ 12 เพื่อเปิดโอกาสให้เยาวชนได้แสดงศักยภาพ ความคิดสร้างสรรค์ และจินตนาการ ผ่านการทำโครงงานดาราศาสตร์ปีนี้มีเยาวชนให้ความสนใจเสนอผลงานเข้ามากว่า 200 ผลงาน จากทุกภูมิภาคของไทย และต่างประเทศ ได้แก่ สิงคโปร์ และผ่านการคัดเลือกเข้าร่วมนำเสนอผลงานรวมทั้งสิ้น 73 โครงงาน แบ่งเป็นการนำเสนอผลงานรูปแบบบรรยาย 36 โครงงาน และแบบโปสเตอร์ 37 โครงงาน ภายใต้หัวข้อหลัก 8 ประเภท ได้แก่ 1) ดวงอาทิตย์ 2) ระบบสุริยะ 3) ดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ 4) ดาวฤกษ์ และกระจุกดาว 5) สสารระหว่างดาว กาแล็กซี และเอกภพวิทยา 6) ดาราศาสตร์เชิงสังเกตการณ์ 7) อุปกรณ์-โปรแกรมทางดาราศาสตร์และเทคโนโลยีอวกาศ และ 8) ดาราศาสตร์โบราณคดี และดาราศาสตร์เชิงประวัติศาสตร์
ผลงานที่นำเสนอภายในงานเป็นส่วนหนึ่งของงานวิจัยจากครูและนักเรียนในโครงการอบรมครูเชิงปฏิบัติการด้านดาราศาสตร์ขั้นสูง และโครงการยุววิจัยดาราศาสตร์ โดยมีนักวิจัย นักวิชาการ ผู้เชี่ยวชาญด้านดาราศาสตร์ และเจ้าหน้าที่สารสนเทศดาราศาสตร์ของ สดร. ร่วมรับฟังและให้ข้อเสนอแนะ เพื่อพัฒนาต่อยอดงานวิจัยและส่งเสริมการสร้างเครือข่ายยุววิจัยดาราศาสตร์สู่ระดับนานาชาติในอนาคต
สำหรับโครงงานดาราศาสตร์ที่มีผลงานโดดเด่น ได้รับรางวัลเหรียญทอง เหรียญเงิน และเหรียญทองแดง ตามลำดับ โดยคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิเป็นผู้พิจารณาจากคุณภาพการนำเสนอ ความเข้าใจในเนื้อหา ความถูกต้องตามหลักวิทยาศาสตร์ ความมุ่งมั่นในการดำเนินงาน และความคิดสร้างสรรค์ของผลงาน ซึ่งมีโครงงานได้รับรางวัลเหรียญทอง จำนวน 9 โครงงาน รางวัลเหรียญเงิน จำนวน 12 โครงงาน รางวัลเหรียญทองแดง จำนวน 6 โครงงาน และรางวัลดีเด่นการนำเสนอผลงานประเภทโปสเตอร์ จำนวน 3 โครงงาน (รายชื่อโครงงานที่ได้รับรางวัล https://www.narit.or.th/th/TACs-2026-annouce-20260628)
โอกาสนี้ ยังจัดเสวนาพิเศษในหัวข้อ “ครั้งแรกของไทย สู่ภารกิจสำรวจดวงจันทร์ กับโอกาสสำคัญของคนไทย” เล่าเบื้องหลังภารกิจพัฒนาอุปกรณ์วิทยาศาสตร์ CE-7 MATCH ที่กำลังจะไปปฏิบัติภารกิจรอบดวงจันทร์กับยานฉางเอ๋อ 7 ในเดือนสิงหาคม 2569 โดย ดร. พีรพงศ์ ต่อฑีฆะ วิศวกรวิจัย NARIT และหัวหน้าทีมพัฒนาอุปกรณ์ดังกล่าว มีผู้สนใจเข้าร่วมรับฟังกว่า 300 คน ณ อุทยานดาราศาสตร์สิรินธร อ. แม่ริม จ. เชียงใหม่
การประชุมวิชาการดาราศาสตร์แห่งประเทศไทย (สำหรับเยาวชน) จัดขึ้นปีละครั้ง เปิดโอกาสให้เยาวชนทั้งในประเทศและต่างประเทศ นำเสนอผลงานการวิจัย และแลกเปลี่ยนความรู้ทางดาราศาสตร์ รับฟังคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ และต่อยอดงานวิจัยสู่ระดับสากลสำหรับผู้สนใจส่งผลงานเข้าร่วมในครั้งถัดไป ติดตามข้อมูลได้ที่ https://www.narit.or.th/th/index.php/tacs
ดาวน์โหลดข้อมูลโครงงานวิจัยที่เข้าร่วมนำเสนอผลงานในการประชุมวิชาการดาราศาสตร์แห่งประเทศไทย (สำหรับเยาวชน) ครั้งที่ 12 ได้ที่ https://www.narit.or.th/th/pdf/ae269b15-3473-40ef-943e-af44045305cd
