ทั่วโลกมีขยะอิเล็กทรอนิกส์ หรือ E-Waste กว่า 62 ล้านตันต่อปี และยังคงมีปริมาณเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งในปี 2050 คาดว่าปริมาณ E-Waste จะสูงถึง 111 ล้านตันต่อปี ขณะที่ประเทศไทย ปัจจุบันมี E-Waste กว่า 700,000 ตันต่อปี แต่มีเพียงประมาณ 1 % เท่านั้น ที่ถูกนำกลับเข้าสู่กระบวนการจัดการอย่างถูกต้อง ส่วนที่เหลือยังถูกจัดการอย่างไม่เหมาะสม ซึ่งอาจนำไปสู่การปนเปื้อนทั้งในดิน น้ำ และอากาศ สร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและประชาชน
เพื่อขับเคลื่อนความร่วมมือในการจัดการ E-Wasteอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน ล่าสุด AIS ร่วมกับกรมควบคุมมลพิษ (PCD) และองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) หรือ TGO เปิดตัว “ E-Waste Calculator Platform” แพลตฟอร์มคำนวณและวัดผล E-Waste ครั้งแรกของประเทศไทย ที่นำหลักการคำนวณตามมาตรฐานสากลมาใช้วัดผลการจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์บนเกณฑ์เดียวกันทั่วประเทศ เพื่อให้องค์กรสามารถรวบรวมข้อมูล ติดตามผล และประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมได้อย่างเป็นระบบ โดยมุ่งสร้างมาตรฐานการวัดผลร่วมกัน พร้อมเชื่อมโยงข้อมูลจากการดำเนินงานของแต่ละองค์กรสู่ภาพรวมที่สามารถนำไปใช้ประกอบการรายงานด้านความยั่งยืนและสนับสนุนการวางนโยบายระดับประเทศ เพื่อวางรากฐานความร่วมมือ และผลักดันประเทศไทยสู่การเป็นต้นแบบด้านการจัดการ E-Waste ในภูมิภาคอาเซียน
ทั้งนี้ E-Waste Calculator Platform คือ เครื่องมือที่ช่วยให้องค์กรเปลี่ยนข้อมูลการรวบรวมขยะอิเล็กทรอนิกส์ให้เป็นผลลัพธ์ด้านสิ่งแวดล้อมที่วัดผลได้ องค์กรสามารถบันทึกประเภทและปริมาณ E-Waste ที่รวบรวมได้ เพื่อให้ระบบคำนวณปริมาณขยะและประเมินผลการลดก๊าซเรือนกระจกตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด ผ่านเว็บไซต์ https://sustainability.ais.co.th/th/sustainability-projects/e-waste-calculator/overview พร้อมแสดงผลในรูปแบบรายงานที่ดาวน์โหลดได้ทั้ง PDF และ Excel ช่วยให้องค์กรนำข้อมูลไปใช้ติดตามผลการดำเนินงาน วางแผนจัดการ E-Waste และประกอบการจัดทำรายงานด้านความยั่งยืนได้อย่างเป็นระบบ อีกทั้งยังช่วยรวบรวมข้อมูลจากหลายองค์กรเพื่อสนับสนุนการวิเคราะห์และวางแผนจัดการ E-Waste ในภาพรวมระดับประเทศ
นายประเสริฐ ศิรินภาพร รองปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กล่าวว่า กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ให้ความสำคัญกับการยกระดับการจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์ของประเทศอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การรับคืน การรวบรวม การคัดแยก ไปจนถึงการรีไซเคิลหรือกำจัดอย่างถูกต้อง โดยอยู่ระหว่างผลักดันร่างพระราชบัญญัติจัดการซากผลิตภัณฑ์เครื่องใช้ไฟฟ้าและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ หรือ พ.ร.บ.WEEE ตามหลักการขยายความรับผิดชอบของผู้ผลิต ควบคู่กับการส่งเสริมและสนับสนุนการจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์ผ่านกลไกความร่วมมือของภาคเอกชนโดยความสมัครใจ ซึ่งโครงการ “คนไทยไร้ E-Waste” เป็นตัวอย่างสำคัญของการบูรณาการข้อมูลและศักยภาพระหว่างภาครัฐและภาคเอกชน พร้อมขยายความร่วมมือสู่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและประชาชน เพื่อเชื่อมโยงนโยบายสู่การปฏิบัติในระดับชุมชน และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน เพื่อเตรียมความพร้อมรองรับกฎหมายในอนาคต ส่งเสริมการนำทรัพยากรกลับมาใช้ประโยชน์ตามหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน ลดมลพิษและการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
นางสาวกานติมา เลอเลิศยุติธรรม รองประธานเจ้าหน้าที่บริหารด้านธุรกิจองค์กร บริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) หรือ AIS กล่าวว่า AIS เชื่อว่าการสร้างโลกที่ยั่งยืนต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ภายใต้แนวคิด “ภารกิจคิดเผื่อ” AIS จึงเดินหน้าโครงการ “คนไทยไร้ E-Waste” ร่วมกับเครือข่ายพันธมิตร ซึ่งปัจจุบันมีกว่า 280 องค์กร และจุดรับทิ้งกว่า 3,200 จุดทั่วประเทศ เพื่อส่งเสริมการคัดแยกและจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์อย่างถูกวิธี โดยสามารถรวบรวมขยะอิเล็กทรอนิกส์สะสมได้แล้ว 1,301,912 ชิ้น น้ำหนักรวม 288,346.74 กิโลกรัม และสามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้เทียบเท่า 130,700 กิโลกรัมคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (kgCO₂e)
“การจัดการ E-Waste ให้เกิดผลอย่างยั่งยืน ไม่ได้หยุดอยู่เพียงการเก็บรวบรวม แต่ต้องมีข้อมูลที่น่าเชื่อถือและมาตรฐานการวัดผลที่ชัดเจน เพื่อให้สามารถประเมินผลลัพธ์ด้านสิ่งแวดล้อมได้อย่างเป็นรูปธรรม AIS จึงนำศักยภาพด้านเทคโนโลยีมาสนับสนุนการพัฒนา E-Waste Calculator Platform เพื่อช่วยให้องค์กรสามารถบันทึกและประเมินผลการจัดการ E-Waste ได้อย่างเป็นระบบ นำข้อมูลไปใช้ประกอบการดำเนินงานด้านความยั่งยืน และมองเห็นผลลัพธ์จากการดำเนินงานได้ชัดเจนยิ่งขึ้น เราเชื่อว่าเทคโนโลยีจะมีคุณค่าอย่างแท้จริงเมื่อช่วยเปลี่ยนความตั้งใจในการดูแลสิ่งแวดล้อมให้เป็นการลงมือทำที่เกิดผลได้จริง”
ด้าน ดร.สุรินทร์ วรกิจธำรง อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ กล่าวว่า ปัญหาสำคัญของการจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์ คือข้อจำกัดในการเก็บรวบรวมและส่งต่อซากผลิตภัณฑ์เข้าสู่ระบบการจัดการอย่างถูกต้อง ทำให้ซากส่วนหนึ่งถูกทิ้งปะปนกับขยะทั่วไปหรือถอดแยกอย่างไม่ถูกวิธี เสี่ยงต่อการปนเปื้อนของสารอันตรายในสิ่งแวดล้อมและส่งผลกระทบต่อสุขภาพประชาชน กรมฯ จึงได้หารือร่วมกับ AIS และองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) เพื่อจัดทำโครงการส่งเสริมการจัดการซากโทรศัพท์เคลื่อนที่และอุปกรณ์ต่อพ่วง โดยนำองค์ความรู้ด้านการจัดการมลพิษมาผสานกับเทคโนโลยีและเครือข่ายของภาคี เพื่อพัฒนาระบบรับคืนและส่งต่อซากผลิตภัณฑ์ไปรีไซเคิลหรือกำจัดตามหลักวิชาการ พร้อมสนับสนุนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการขยายจุดรับคืนและสร้างความเข้าใจแก่ประชาชนในการคัดแยกและส่งคืนอย่างถูกวิธี ควบคู่กับการเชื่อมโยงข้อมูลผ่าน E-Waste Calculator Platform เพื่อให้กรมฯ สามารถติดตามปริมาณซากผลิตภัณฑ์ที่รวบรวมและจัดการได้ นำมาใช้วางแผนปรับปรุงการดำเนินงานและขยายผลในพื้นที่ อันจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการเก็บรวบรวมและลดปัญหาการจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์อย่างไม่ถูกต้อง
ขณะที่นายณกรณ์ ตรรกวิรพัท ผู้อำนวยการองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) หรือ อบก. กล่าวว่า การจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์ ไม่เพียงช่วยลดปริมาณขยะและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม แต่ยังสร้างโอกาสในการนำวัสดุกลับมาใช้ประโยชน์และลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากการผลิตวัสดุใหม่ อย่างไรก็ตาม การแสดงผลลัพธ์ดังกล่าวจำเป็นต้องมีหลักเกณฑ์การคำนวณที่ชัดเจนและน่าเชื่อถือ อบก. จึงร่วมกับ AIS พัฒนาการคำนวณการลดก๊าซเรือนกระจกจากการคัดแยกขยะอิเล็กทรอนิกส์ ประเภทโทรศัพท์เคลื่อนที่เพื่อการรีไซเคิล เป็นครั้งแรกของประเทศไทย ภายใต้โครงการสนับสนุนกิจกรรมลดก๊าซเรือนกระจก (LESS: Low Emission Support Scheme) เพื่อให้การประเมินผลมีหลักเกณฑ์ที่ชัดเจน โปร่งใส ตรวจสอบได้ และเป็นมาตรฐานเดียวกัน และที่สำคัญ อบก. ยังมีเป้าหมายที่จะสนับสนุนการต่อยอดสู่วิธีการคำนวณ (Methodology) สำหรับโครงการคาร์บอนเครดิต T-VER ในอนาคต ซึ่งจะช่วยสร้างแรงจูงใจให้ทุกภาคส่วนหันมาจัดการ E-Waste อย่างเป็นรูปธรรมมากขึ้น
อย่างไรก็ดีในระยะแรก โครงการ ฯ มีเป้าหมายการใช้แพลตฟอร์มดังกล่าวจะช่วยเพิ่มอัตราส่วน E-Waste ที่ถูกนำกลับเข้าสู่กระบวนการจัดการอย่างถูกต้อง จาก 1 % เป็น 5 % องค์กร หน่วยงาน และพันธมิตรทุกภาคส่วนที่สนใจร่วมใช้งาน E-Waste Calculator Platform สามารถดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ https://sustainability.ais.co.th/th/sustainability-projects/e-waste-calculator/overview
