โครงข่ายโทรคมนาคมถือเป็นสาธารณูปโภคหลักของเศรษฐกิจดิจิทัลที่ทุกภาคส่วนต้องพึ่งพา โจทย์ของอุตสาหกรรมในวันนี้จึงไม่ได้มีเพียงการรักษาคุณภาพบริการการสื่อสาร แต่ยังรวมถึงการสร้างรายได้ใหม่จากโครงข่ายและสินทรัพย์ที่มีอยู่
ซิกเว่ เบรกเก้ ประธานคณะผู้บริหารกลุ่ม บริษัท ทรู คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) มองว่า การเป็นผู้ให้บริการสาธารณูปโภคพื้นฐานในยุคดิจิทัลสะท้อนความสำคัญของอุตสาหกรรมโทรคมนาคมได้เป็นอย่างดี
“ในฐานะโครงสร้างพื้นฐานสำคัญที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัลในทุกภาคส่วน อุตสาหกรรมโทรคมนาคมจึงมีบทบาทสำคัญในการเป็นสาธารณูปโภคพื้นฐานหลัก” ซิกเว่กล่าวระหว่างร่วมสนทนากับ นิก วิลเล็ตต์ส ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร TM Forum บนเวที TM Forum Innovate Asia ที่กรุงเทพฯ
สิ่งที่เขากังวลมากกว่าคือความมั่นคงของธุรกิจเดิมที่อาจทำให้องค์กรไม่รู้สึกถึงความจำเป็นในการปรับตัว อุตสาหกรรมโทรคมนาคมยังเติบโตได้ราว 3–6% ต่อปี มีอัตรากำไรก่อนดอกเบี้ย ภาษี ค่าเสื่อมราคา และค่าตัดจำหน่าย (EBITDA Margin) อยู่ที่ 40–50% และจ่ายเงินปันผลได้อย่างสม่ำเสมอ ซิกเว่จึงตั้งคำถามว่า เมื่อผลประกอบการยังอยู่ในเกณฑ์ดี อะไรจะทำให้องค์กรเห็นความจำเป็นเร่งด่วนในการเปลี่ยนแปลง
ขณะเดียวกัน มูลค่าทางธุรกิจในเศรษฐกิจดิจิทัลกำลังขยับจากบริการการสื่อสารไปสู่บริการและแพลตฟอร์มที่พัฒนาบนโครงข่าย โดยมีบริษัทแพลตฟอร์มดิจิทัลระดับโลกเป็นผู้กำหนดมาตรฐานใหม่ด้านประสบการณ์ลูกค้า แทนการแข่งขันระหว่างผู้ให้บริการโทรคมนาคมด้วยกันเอง
ซิกเว่มองว่า ผู้ให้บริการโทรคมนาคมจึงต้องหาทางสร้างรายได้จากสินทรัพย์ปัจจุบันที่มีอยู่ให้มากขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องละทิ้งธุรกิจโครงข่ายเดิม ในอดีต ค่ายมือถือเคยสร้างรายได้จำนวนมากจากบริการ SMS และเพลงรอสาย แต่รายได้จากบริการเหล่านี้ค่อยๆ ลดบทบาทลง เขาจึงตั้งคำถามว่า เหตุใดอุตสาหกรรมจึงปล่อยให้โอกาสทางธุรกิจหลุดมือไป พร้อมชี้ถึงบริการที่ผู้ให้บริการโทรคมนาคมสามารถกลับเข้าไปสร้างมูลค่าเพิ่ม ต่อยอดจากบริการการสื่อสาร ไม่ว่าจะเป็นความปลอดภัยทางไซเบอร์ โทเคนสำหรับใช้งาน AI บริการเพลงรอสายรูปแบบใหม่ที่ใช้ AI ธุรกิจโฆษณา และที่สำคัญที่สุดคือบริการสำหรับลูกค้าองค์กร (B2B) สำหรับซิกเว่ AI จึงเป็นทั้งเครื่องมือช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานด้วยต้นทุนที่ลดลง และเป็นโอกาสในการสร้างแหล่งรายได้ใหม่ไปพร้อมกัน อย่างไรก็ตาม เขาย้ำว่าความเสี่ยงที่อุตสาหกรรมกำลังเผชิญในวันนี้แตกต่างไปจากอดีตในระดับฐานราก

“หากผู้ให้บริการโทรคมนาคมไม่สามารถปรับตัวให้ทันการแข่งขันที่เปลี่ยนไป ก็อาจส่งผลกระทบต่อความสามารถในการดำเนินธุรกิจในระยะยาว และนี่คือความจริงที่ต้องยอมรับ” ซิกเว่กล่าว
เอเชียกับการมุ่งสู่ AI-Native Telco ภายในปี 2573
ทรูตั้งเป้าเป็นองค์กรโทรคมนาคมที่ขับเคลื่อนด้วย AI อย่างเต็มรูปแบบ หรือ AI-Native Telco ภายในปี 2573 โดยเริ่มวางกลยุทธ์และกรอบการกำกับดูแลในปี 2568 ก่อนเข้าสู่การพัฒนาระบบและกระบวนการพื้นฐานในปี 2569 ทั้งนี้ แผนระยะต่อไปคือการขยายการใช้ AI และปรับรูปแบบการดำเนินธุรกิจในปี 2570 เพื่อสร้างรายได้จาก AI ในวงกว้างภายในปี 2573 โดยมีเป้าหมายพัฒนาขีดความสามารถของ AI ให้เทียบเท่ากำลังคน 5,000 คน เพิ่มรายได้ 3–5% และลดต้นทุนการดำเนินงานราว 30%
TM Forum มองว่าเอเชียมีแนวโน้มเป็นผู้นำในการเปลี่ยนผ่านอุตสาหกรรมโทรคมนาคมสู่ปี 2573 นิก วิลเล็ตต์ส กล่าวถึงความคืบหน้าของทรูในช่วงหนึ่งปีที่ผ่านมาว่า “น่าทึ่งอย่างยิ่ง” พร้อมถามซิกเว่ว่า อะไรทำให้ภูมิภาคนี้แตกต่างจากที่อื่น
“สิ่งแรกคือความเร็วอย่างแน่นอนครับ” ซิกเว่ตอบ
เขาอธิบายว่า บริษัทจำนวนมากในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีลักษณะเป็นธุรกิจครอบครัว จึงมีความคล่องตัวในการตัดสินใจและยอมรับความเสี่ยง อีกทั้งยังมีข้อจำกัดจากระบบเดิมน้อยกว่า ขณะที่ความใกล้ชิดกับประเทศผู้นำด้านเทคโนโลยีอย่างเกาหลีใต้ ญี่ปุ่น และจีน เป็นอีกปัจจัยสนับสนุน
“ที่เอเชีย ผู้คนมีความมุ่งมั่นที่จะก้าวไปข้างหน้าอย่างแรงกล้า ซึ่งผมไม่ค่อยเห็นในหลายประเทศหรือภูมิภาคอื่น”
อย่างไรก็ตาม สำหรับผู้ให้บริการโทรคมนาคมที่ดำเนินธุรกิจมายาวนาน ความเร็วเพียงอย่างเดียวยังไม่เพียงพอ แม้อุตสาหกรรมจะมีสินทรัพย์สำคัญ ทั้งใบอนุญาตประกอบกิจการ คลื่นความถี่ และโครงข่ายที่มีคุณภาพ แต่การนำสินทรัพย์เหล่านี้ไปสร้างรายได้ใหม่ยังมีความท้าทาย 3 ประการ

ประการแรก ความจำเป็นเร่งด่วนในการปรับตัว (Urgency) ผลประกอบการที่ยังอยู่ในเกณฑ์ดีอาจทำให้องค์กรขาดแรงผลักดันในการเปลี่ยนรูปแบบธุรกิจ
ประการที่สอง รูปแบบความร่วมมือกับพันธมิตร (Partnerships) ผู้ให้บริการโทรคมนาคมต้องเปลี่ยนจากการซื้อเทคโนโลยีจากผู้ขาย (Vendors) มาเป็นความร่วมมือที่มุ่งผลลัพธ์ทางธุรกิจ โดยทั้งสองฝ่ายร่วมลงทุน แบ่งปันความเสี่ยงและผลตอบแทน
“เราต้องการพันธมิตรที่พร้อมร่วมลงทุนและร่วมรับความเสี่ยงไปกับเรา” ซิกเว่กล่าว พร้อมยกกรณีความร่วมมือระยะเวลา 5 ปีกับ Amazon Web Services (AWS) ที่ประกาศเมื่อเดือนสิงหาคม ครอบคลุมการพัฒนาระบบลงชื่อเข้าใช้งานเพียงครั้งเดียว (Single Sign-On) สำหรับบริการในเครือเจริญโภคภัณฑ์ การนำ AI มาใช้ในงานบริการลูกค้า การพัฒนาระบบคาดการณ์และบริหารจัดการโครงข่าย ตลอดจนระบบอัตโนมัติสำหรับดูแลลูกค้าในแต่ละขั้นตอนของการใช้บริการ
ประการสุดท้าย อัตราความเร็วในการดำเนินงาน (Pace) อุตสาหกรรมที่เติบโตเต็มที่มักมีขั้นตอนประเมินความเสี่ยงและระบบกำกับดูแลที่ซับซ้อน ขณะที่ผู้เล่นรายใหม่สามารถตัดสินใจและรับความเสี่ยงได้มากกว่า
ซิกเว่มองว่า คำว่า Transformation หรือการเปลี่ยนผ่านองค์กร เป็นหนึ่งในคำที่ถูกใช้ผิดความหมายมากที่สุดในอุตสาหกรรมโทรคมนาคม
“เรื่องนี้ไม่ใช่แค่การนำเทคโนโลยีใหม่มาใช้ หรือการเปลี่ยนระบบไอที แต่เป็นการทำความเข้าใจว่า AI กำลังเปลี่ยนแปลงธุรกิจของคุณอย่างไร ทั้งในด้านการสร้างรายได้และวิธีดำเนินงานขององค์กร”
พิสูจน์คุณค่าของ AI ผ่านผลลัพธ์ทางธุรกิจ
ในปี 2569 ทรูมุ่งพิสูจน์ผลลัพธ์ทางธุรกิจจากการใช้ AI โดยปรับแนวทางดำเนินงานใน 3 ด้าน ได้แก่ 1. จากการพัฒนาโครงการ AI ไปสู่การวัดผลทางธุรกิจ 2. จากการใช้งานเป็นรายกรณีไปสู่การปรับกระบวนการทั้งสายงาน และ 3. จากระบบอัตโนมัติไปสู่การออกแบบรูปแบบการดำเนินธุรกิจใหม่ ซึ่งแต่ละโครงการต้องมีเป้าหมายที่วัดผลได้ ทั้งรายได้ ต้นทุน ประสบการณ์ลูกค้า และประสิทธิภาพการทำงาน โดยมีรากฐานรองรับ 4 ด้าน
- การลดความซับซ้อนขององค์กร ภายหลังการควบรวมกิจการ ทรูลดความซับซ้อนของผลิตภัณฑ์ไปแล้ว 90% และออกแบบแนวทางปรับปรุงกระบวนการทำงานแล้ว 69%
- โครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูลและ AI ทรูรวมข้อมูลไว้ใน Data Lake เดียวขนาด 7 เพตะไบต์ พร้อมพัฒนา AI Factory รุ่นแรก ซึ่งมีผลการดำเนินงานอยู่ที่ 97% และความแม่นยำ 91%
- การพัฒนาบุคลากร พนักงานครึ่งหนึ่งขององค์กรได้รับการยกระดับทักษะด้าน AI ขณะที่บุคลากรกว่า 130 คนได้รับการพัฒนาให้สามารถสร้างโซลูชัน AI ขั้นสูง และนำ AI Agent มาใช้ในการทำงาน
- การนำ AI มาใช้ในกระบวนการทำงาน ภายใต้กรอบการใช้ AI อย่างรับผิดชอบและการกำกับดูแลของ AI Council ปัจจุบัน AI Agent ที่สนับสนุนงานบริการลูกค้ามีขีดความสามารถเทียบเท่าพนักงานประจำ 135 คน ส่วน Coding Agent เข้ามาช่วยงานเขียนโค้ดแล้ว 35%

ที่ผ่านมา มีการทดลองเปลี่ยนวิถีการดำเนินงาน 3 ภาคส่วน ซึ่งพบผลลัพธ์เป็นที่น่าพอใจ ดังนี้
สำหรับธุรกิจลูกค้าองค์กร (B2B) ทรูได้นำ AI มาช่วยตลอดกระบวนการขาย ตั้งแต่การค้นหาลูกค้าเป้าหมาย การสนับสนุนทีมขาย ไปจนถึงการทำงานร่วมกับพันธมิตร ภายใน 4 เดือน จำนวนโอกาสทางการขายเพิ่มขึ้น 60% ขณะที่อัตราความสำเร็จในการปิดการขายเพิ่มขึ้น 7.1 จุดเปอร์เซ็นต์
นอกจากนี้ ยังมีการนำเสนอผลิตภัณฑ์และบริการเฉพาะบุคคล (Personalization) โดยทรูใช้ AI วิเคราะห์และแบ่งกลุ่มลูกค้าอย่างละเอียด เพื่อเสนอผลิตภัณฑ์และบริการให้ตรงกับความต้องการมากขึ้น โดยรายได้จากบริการอื่น
นอกเหนือจากบริการการสื่อสารของลูกค้าระบบรายเดือนเพิ่มขึ้น 2.7 จุดเปอร์เซ็นต์ ขณะที่อัตราการยกเลิกบริการลดลง 1.2 จุดเปอร์เซ็นต์
ที่สำคัญ ยังมีการบริหารธุรกิจในระดับพื้นที่ (Nano-Cluster Model) โดยมีการแบ่งพื้นที่บริหารทั่วประเทศออกเป็น 6,600 เขตย่อย แต่ละพื้นที่มีผู้รับผิดชอบในบทบาท Mini-CEO พร้อมเครื่องมือ AI และข้อมูลแบบเรียลไทม์ เพื่อให้สามารถตัดสินใจตามสภาพตลาดและความต้องการของลูกค้าในพื้นที่ ผลที่รายงานคือจำนวนลูกค้าบรอดแบนด์รายใหม่เพิ่มขึ้น 15% และลูกค้าระบบเติมเงินรายใหม่เพิ่มขึ้น 10%
ความท้าทายบนเส้นทางสู่ปี 2573 อยู่ที่คน ไม่ใช่เทคโนโลยี

.
ซิกเว่มองว่า อุปสรรคสำคัญในการขยายการใช้ AI ไม่ใช่ข้อจำกัดของเทคโนโลยี แต่เป็นวิธีคิดของคนในองค์กร เขาชวนให้ผู้บริหารโทรคมนาคมตั้งคำถามว่า หากวันนี้บริษัทเพิ่งได้รับใบอนุญาตประกอบกิจการเป็นครั้งแรก เราจะออกแบบและบริหารธุรกิจอย่างไร โดยไม่ยึดติดกับระบบและวิธีทำงานเดิม
ซิกเว่อ้างถึงผลการศึกษาของ Boston Consulting Group (BCG) ซึ่งพบว่า ซีอีโอของบริษัทชั้นนำด้าน AI ใช้เวลาอย่างน้อย 8 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ในการศึกษาและทำความเข้าใจเทคโนโลยีนี้อย่างจริงจัง เขามองว่าผู้นำทุกคนควรถามตัวเองว่า “ผมยังเป็นคนที่เหมาะสมจะนำองค์กรในยุค AI หรือไม่ และผมยังมีความกระหายที่จะเรียนรู้และเปลี่ยนแปลงมากพอหรือเปล่า”
ซิกเว่จึงขอให้ผู้บริหารในทีมแสดงตัวอย่างการใช้ AI ที่พัฒนาขึ้นด้วยตัวเอง เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้และปรับวัฒนธรรมการทำงาน โดยไม่ได้มุ่งแทนที่ผู้บริหารที่มีประสบการณ์
“ผมไม่ได้เกิดมาในยุคดิจิทัลด้วยซ้ำ ผมเกิดมาในยุคที่ทุกอย่างยังต้องทำด้วยมือ” ซิกเว่กล่าว
สำหรับซิกเว่ การเปลี่ยนผ่านด้วย AI จึงไม่ใช่เพียงการนำเทคโนโลยีใหม่เข้ามาใช้ แต่รวมถึงการทบทวนวิธีคิดของผู้นำและรูปแบบการบริหารองค์กร การแข่งขันสู่ปี 2573 จึงขึ้นอยู่กับความสามารถในการปรับตัวของผู้ให้บริการโทรคมนาคม โดยเฉพาะการเริ่มเปลี่ยนแปลงตั้งแต่ธุรกิจเดิมยังแข็งแกร่ง แทนที่จะรอให้แรงกดดันทางธุรกิจเป็นตัวกำหนดทิศทาง
